BT Corporate - шаблон joomla Оригами

UAC Mühendislik

Basınçlı Kaplar Periyodik Kontrol

Font Size

SCREEN

Profile

Layout

Menu Style

Cpanel

Kazan: Yüzeylerinin bir tarafında ısı alan akışkan (su, termik yağ, hava v.s) ile diğer tarafından ısı veren bir yakıtın yakılması neticesinde oluşan alev ve duman gazlarının dolaştığı yollar bulunan kapalı kaba kazan denir. Kazanlar;
•Isı alan akışkanın özelliklerine göre,
•Kazanın ihtiva ettiği su hacmine göre,
•Alev-duman gazlarının dolaşım durumuna göre,
•Suyun dolaşım şekline göre,
•Yaktığı yakıta göre,
•Yanma hücresinin (ocağının) konumuna göre, sınıflandırılırlar.
Kazan Donanımları: Güvenlik ve işletme koşullarını izleyebilmek için kazanlara takılması zorunlu olan aygıtlara kazan donanımları denir. Termometre, manometre, baca düzenleyicisi, su düzey göstergesi, kazan termostatı, yakıt ölçeği, gaz çözümleme aygıtı, presostat, desprimometre, güvenlik boruları, haberci borusu, genleşme deposu, uyarı aygıtları, otomatik kilitleme sistem elemanları, su besleme aygıtları, akış denetim otomatiği, blöf düzeneği, blöf tankı, vanalar, güvenlik vanaları, buhar kapanları, hava atıcılar, vakum kırıcılar, patlama kapağı, alarm sistemi.
Kompresör: Basınçlı hava sistemlerinin ilk elemanı olan kompresörler, mekanik enerjiyi basınç enerjisine dönüştüren makinelerdir. Genel olarak dinamik ve pozitif yer değiştirmeli kompresörler olarak sınıflandırılırlar.
Yenim: İstenen ömrü boyunca basınçlı kapların ve parçalarının yenim, erozyon veya mekanik aşınma nedenleriyle incelmeyle karşılaşmaları durumunda, malzeme et kalınlığı, tasarım bağlantıları sonucunda bulunan et kalınlığından daha fazla olmalıdır. Buhar, su veya basınçlı hava servislerinde kullanılan ve en küçük kalınlıkları 6 mm den az olan kaplar için yenim payı, hesaplanan levha kalınlığının 1/6 sından az olamaz. Genellikle kaplar ve borular için senede 0,15 mm yenim hızı yeterlidir. Büyük kaplar genellikle 15-20 yıl, küçük kaplar ise 8-10 yıl çalışma ömrüne göre tasarlanırlar.
Basınç giderici ekipmanlar: Bütün basınçlı kaplar, izin verilen en büyük çalışma basıncını % 10 dan veya 0,21 kg/cm2 (hangisi büyük ise) geçmeyecek şekilde basınç giderici ekipmanlarla korunmalıdır. (Emniyet Ventili) Birden fazla basınç giderici ekipman bir set olarak kullanılıyorsa, bunlar izin verilen en büyük çalışma basıncını % 16 dan veya 0,28 kg/cm2 (hangisi büyük ise) fazla geçmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.

PERİYODİK KONTROL ADIMLARI
BUHAR KAZANI
Buhar kazanı periyodik kontrolleri aşağıdaki bölümler halinde ve ilgili talimatları çerçevesinde yapılır.
1.Kazan dairesi kontrolü
2.Besi suyu ve hazırlama sistemlerinin kontrolü
3.Yakıt sisteminin kontrolü
4.Kazan kontrolü
a. Kazan dış kontrolü
b. Kazan iç kontrolü
c. Kazan hidrostatik test deneyi
Kazan dairesi kontrolü aşağıdaki talimatlar doğrultusunda yapılır.
•Kazan dairesinin patlamaya ve yangına karşı dayanıklı ayrı bir bölmede veya tek katlı binada olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin kapı ve pencerelerinin diğer atölyelere açılmadığını ve yanmaz malzemeden olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin kapısının dışarıya doğru açıldığını kontrol et.
•Kazan dairesinin tavanı kazanın üzerinde çalışmayı kolaylaştıracak yükseklikte olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin uygun bir şekilde havalandırıldığını kontrol et.
•Kazan dairesinin temiz olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde yeterli miktar ve cinste yangın söndürme cihazının olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde patlayıcı, parlayıcı ve kolay yanıcı malzemelerin bulunmadığını kontrol et.
•Kazan döşeme neminden yıkama sularından korunmak üzere 10-15 cm yüksekliğinde kaide üzerine oturtulmuş mu?
•Brülörün en alt noktası yerden 20 cm yukarıda mı?
•Kazanlar bacaya en yakın yoldan bağlanmış mı?
•Kazan bacası üç ayda bir temizlenmiş mi?
•Kazan dairesinde blöf (Kazan blöfü, su seviye göstergesi blöfü, besi suyu otomatiği blöfü) su ve buhar kaçakları vb. gibi nedenlerle meydana gelebilecek su kaçaklarının uygun bir şekilde kanala verilmesini sağlayan yer süzgeçleri olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde bulunan bütün tank, cihaz ve vanaların işletme renklerine uygun olarak boyalı olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin uygun bir şekilde aydınlatılmış olduğunu kontrol et (kazanın bütün ölçü ve kontrol cihazlarının kolaylıkla görülebileceği şekilde).
Ana yakıt deposu kazan dairesinde ise (Sıvı yakıtlı kazanlarda):
•Ana yakıt deposunun kazan dairesinin dışında bir yere alınmasını öner, mümkün değilse yakıt deposu ile kazanın bulunduğu bölümün yanmaz bir malzemeden ayrılmış olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposu havalıklarının kazan dairesi dışına verilmiş olduğunu kontrol et.
Besi Suyu Hazırlama Sistemleri
•Besi suyu ve hazırlama sistemlerinin ( su yumuşatma cihazının ) olup olmadığını, varsa çalışıp çalışmadığını kontrol et.
•Besi suyu tamamen berrak ve renksiz mi? İçinde pislik var mı? Filtre ediliyor mu?
•Kazandaki çek valf geriye su kaçırıyor mu?
Yakıt sisteminin kontrolü
Sıvı yakıtlı kazanlarda:
•Kazan kapasitesi ile brülör kapasitesinin uygun olduğunu kontrol et.
•Brülör, yakıt deposu, ön ısıtıcı ve yakıt boruları bağlantı yerlerinde yakıt sızıntısı olmadığını kontrol et.
•Yakıt hattında filtre kullanıldığını kontrol et.
•Pompa filtresinin temiz olduğunu kontrol et.
•Türbilatör ve fan kanatlarının temiz olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposu yakıt seviye göstergesinin çalıştığını kontrol et.
•Yakıt deposunun havalıkları olduğunu ve bunların dışarıya verilmiş olduğunu kontrol et.
•Yakıt buharla ısıtılıyorsa kondensin açığa akıtıldığını kontrol et.
•Yakıt depoları statik elektriğe karşı topraklanmış mı?
•Yakıt depolarına ateşle yaklaşılmasını önleyecek uyarı levhaları konulmuş mu?
•Yakıtın depodan akması durumunda pis su kanalına, yeraltı sularına, ateşle ilgili yerlere teması kesinlikle önlenmiş mi?
Katı yakıtlı kazanlarda :
•Kömür yığma yüksekliği (1.5-2 m) ve yayılma alanının uygun olduğunu kontrol et.
•Kömür içerisinde yabancı maddeler olmadığını kontrol et.
Gaz yakıtlı kazanlarda (Doğal gaz ve LPG) :
•Yakıt deposunun kazan dairesi dışında olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposunun çevresinin tel örgülerle kapatılmış ve gerekli uyarı levhalarının olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde gaz kaçaklarını haber veren sistemlerin mevcut ve çalışır olduğunu kontrol et.
Kazan Kontrolü:
Kazan Dış Kontrolü :
•Kazan işleticisinin ehliyetinin olduğunu kontrol et.
•Kazan işletme ve bakım talimatı olduğunu kontrol et.
•Kazan çıkışındaki duman gazı sıcaklığının ölçülüp ölçülmediğini kontrol et.
•Bir önceki periyodik kontrol raporunun olduğunu kontrol et.
•Buhar kazanı, buhar gidiş-dönüş boruları ve vanaları, boyler, kondens tankı, degazör vb. izolasyonlarının sağlam olduğunu kontrol et.
•Bütün cihazların ve vanaların temiz ve boyalı olduğunu kontrol et.
•Kazan ısıtma yüzeylerinin temiz olduğunu kontrol et.
•Kazan yanma hücresinde, brülör aynası önünde örülmüş tuğlaları ve külhanın bütün tuğlalarının sağlam ve dökülmemiş olduğunu kontrol et.
•Ön duman sandığı kapak contalarının sağlam olduğunu kontrol et.
•Kazan patlama kapaklarının çalıştıklarını kontrol et.
•Manometre musluklarını kapayıp açarak çalıştığını kontrol et.
•Manometre taksimatının kazanın en yüksek çalışma basıncının iki katı olduğunu kontrol et.
•Manometrede en yüksek çalışma basıncının kırmızı çizgi ile işaretlenmiş olduğunu kontrol et. İşaretli değilse işaretlenmesini sağla.
•Kazanda birbirinden ayrı iki adet su seviye göstergesi olduğunu kontrol et.
•İki adet su seviye göstergesinden en az birisinin cam olduğunu ve camın kırılmaması için muhafaza içersinde olduğunu kontrol et.
•25 m2 ısıtma yüzeyine sahip kazanlar için su seviye göstergesi bağlantı borusu iç çapının 25 mm, 25 m2’ den büyük kazanlar için bağlantı borusu iç çapının 45 mm olduğunu kontrol et.
•Su seviye göstergesinin en az ve en çok su seviyesinin işaretlenmiş olduğunu kontrol et.
•Su seviye göstergelerinin giriş ve çıkışlarında kazan basıncına uygun birer adet vana olduğunu kontrol et.
•Su seviye göstergelerinin, kazanın önünden veya yanından normal çalışma durumunda görüldüğünü kontrol et.
•Su seviye göstergesini talimatlarına uygun olarak blöf yaparak çalışıp çalışmadığını kontrol et.
•Kazanda ani su seviye düşmelerini veya basınç yükselmelerini haber veren sistemlerin (sesli ve ışıklı alarm cihazı ) olup olmadığını kontrol et.
•Buhar kazanında iki adet emniyet ventilinin (1 adet yaylı + bir adet ağırlıklı) olduğunu kontrol et.
•Emniyet ventillerinin kolay açılıp kapandığını kontrol et.
•Emniyet ventillerinin doğrudan doğruya kazanla bağlantılı olduğunu kontrol et.
•Kazanla emniyet ventili arasında hiçbir şekilde buharın geçmesini engelleyecek valf veya başka bir engelin olmadığını kontrol et.
•Emniyet ventilinde ayar bozulmalarına karşı önlem alınıp alınmadığını kontrol et.
•Emniyet ventilinde fazla basınçtan dolayı çıkan basıncı dışarı atarken çalışanlara zarar vermeyecek şekilde olduğunu kontrol et.
•Emniyet ventili tahliye borusunun içerisinde su kalmayacak ve su almayacak şekilde olduğunu kontrol et.
•Bir adet besi suyu otomatiği ve/veya bir adet su seviye limitörü olduğunu kontrol et.
•Besi suyu otomatiğini (Talimatlara uygun blöf yaparak )çalıştığını kontrol et.
•Ana buhar çıkış vanası, blöf vanası vb. vana ve muslukların kolay açılıp kapandığını kontrol et.
•Bir önceki periyodik kontrol raporunda varsa belirtilmiş olan eksikliklerin giderilmiş olduğunu kontrol et.
Kazan İç Kontrolü:
Bu kontrol firmanın isteğine bağlı olarak yapılır. Kazan adam deliği kapakları açılarak kazan içerisinde korozyon, kireçtaşı vb. oluşumu kontrol edilerek kazan iç yüzeyleri içten incelenir. Ayrıca kazan gövdesi, aynaları, külhan, cehennemlik ve kritik kaynak dikişleri tahribatsız muayene yöntemleri ile süreksizlik ve çatlak kontrolü yapılır.
Buhar Kazanı Hidrostatik Basınç Testi:
Basınç testi ön hazırlıkları firma tarafından yapılmalıdır. Test için kazan soğuk olmalıdır.
•Kazan ısıtma yüzeyleri temizletilmeli
•Kazan üzerindeki bütün kaçaklar önlenmeli
•Kazan bütün vanaları (Emniyet ventilleri, ana buhar çıkış vanası, blöf vanası presostatlar)kör flaş ile körletilmeli.
•Kazan tamamen su ile doldurulmalı. (Su, kaba kirleticiler içermemeli ve 20 ile 50 derece arasında olmalıdır.)
•Kazana ½ inç’lik bir bağlantı ağzı bırakılmalı ve bu ağızdan test pompası bağlanmalıdır.
Basınç testi kazanın 10 bara kadar yavaş yavaş çıkartılması ve daha sonraki basınç yükselmeleri için 1-2 bar/dak olacak şekilde gerçekleştirilir.
•Kazan test basıncına çıkartıldığında,
•Kazan manometresi ile test manometresinin aynı olduğunu kontrol et.
•Arka ve ön duman sandığı alev duman boruları, ayna kaynak ve makineto veya boru kaynakları bağlantılarından,
•Kazan külhan ve cehennemliğinden,
•Kazan üzerindeki bütün kapama elemanlarından,
•Dış yalıtım birleşme yerlerinden,
•Bütün bağlantı ve flanş yerlerinden,
•Kazanın özelliğine göre sızıntı ve kaçak yapma olasılığı olan diğer yerlerden kaçak ve sızıntı olmadığını kontrol et.
•Su borulu kazanlarda boru demetleri ve boru dış yüzeylerini kontrol et.
•Kontrol edilen tüm yerlerden 30 dakika içersinde sızıntı, terleme ve kaçakların olmadığını kontrol et.
•Hidrostatik test basıncı sonunda kazan basıncını yavaş yavaş düşür.
•Emniyet ventillerinin; test düzeneğinde veya kazan üzerinde montajı yapıldıktan sonra (Emniyet ventilinin kontrolü kazan üzerinde yapılıyorsa hiçbir şekilde kazanı yeniden test basıncına kadar çıkarmayınız) ayar basıncında açılıp açılmadığını kontrol et.
•Kazanı eski durumuna getirerek periyodik kontrol işlemini bitiriniz.
KALORİFER KAZANI
Kalorifer kazanı periyodik kontrolleri aşağıdaki bölümler halinde ve ilgili talimatları çerçevesinde yapılmalıdır.
1.Kazan dairesi kontrolü
2.Besi suyu ve hazırlama sistemlerinin kontrolü
3.Yakıt sisteminin kontrolü
4.Kazan kontrolü
a.Kazan dış kontrolü
b.Kazan iç kontrolü
c.Kazan hidrostatik test deneyi (Buhar Kazanı ile aynı)
Kazan dairesi kontrolü
•Kazan dairesinin patlamaya ve yangına karşı dayanıklı olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin kapı ve pencerelerinin yanmaz malzemeden olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesi kapısının dışarıya doğru açıldığını kontrol et.
•Kazan dairesi tavanının kazan üzerinde çalışmayı engellemeyecek yükseklikte olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinin havalandırıldığını kontrol et. Vantilatörle havalandırma yapılıyorsa vantilatör kapasitesi (debisi) kw kazan gücü başına 0,5 m3/h mi?
•Kalorifer kazanlarının etrafında oluşacak ısının dışarıya atılması için havalandırma menfezi kazan sonuna yakın yerde mi?
•Kazan dairesinin temiz olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde yangın söndürme cihazının olduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde patlayıcı, parlayıcı ve kolay yanıcı malzemelerin bulunmadığını kontrol et.
•Kazan dairesinde pis suları atmak için yer süzgeci olduğunu kontrol et.
•Kazanın bütün ölçü ve kontrol cihazlarının kolaylıkla görülebileceği şekilde kazan dairesi aydınlatmasının yeterli olup olmadığını kontrol et.
•Kazan kenarlarının duvardan veya duvara monte edilmiş cihazlardan uzaklığı en az 70 cm mi?
•İki kazan arasında uzaklık en az 50 cm mi?
•İkiden fazla kazan varsa ikişerli olarak gruplanmış mı?(Gruplar arası 50cm iki kazan arası 10cm)
Ana yakıt deposu kazan dairesi içinde ise,
•Ana yakıt deposu ile kazanın bulunduğu bölümün yanmaz bir malzemeden ayrılmış olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposu havalıklarının kazan dairesi dışına verilmiş olduğunu kontrol et.
•Kömür ile kazanın birbirlerinden bir bölme ile ayrılmış olduğunu kontrol et.
•Kazan bacasının üç ayda bir temizlendiğini kontrol et.

Besi Suyu Kontrolü ( Hazırlama sistemi )
•Besi suyu ve hazırlama sistemlerinin ( su yumuşatma cihazının ) olup olmadığını varsa çalışıp çalışmadığını kontrol et.
•Besi suyu tamamen berrak ve renksiz mi? İçerisinde mekanik pislik varmı?
•Su tesisatında sistemde (su yumuşatma) herhangi bir arıza çıktığında su kesintisinin olmaması için by-pass vanaları kullanılmış mı? Drenaj hattı var mı? Sistem otomatik mi?
Yakıt sisteminin kontrolü
Sıvı yakıtlı kazanlarda:
•Brülör kapasitesi ile kazan kapasitesinin uygun olduğunu kontrol et.
•Brülörün termostat ayarına uygun çalıştığını kontrol et.
•Yakıt ön ısıtma sisteminin olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposunun büyüklüğünün yeterli olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposunun en alt noktasında vanası olduğunu kontrol et.
•Yakıt hattında filtre kullanıldığını kontrol et.
•Pompa filtresinin temiz olduğunu kontrol et.
•Türbülatör ve fan kanatlarının temiz olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposu yakıt seviye göstergesinin çalıştığını kontrol et.
•Yakıt deposunun havalıkları olduğunu ve bunların dışarıya verilmiş olduğunu kontrol et.
•Yakıt depoları statik elektriğe karşı topraklanmış mı?
•Oturulan bina altındaki akaryakıt deposu en çok 1 ton mu?
•Yakıt depolarına ateşle yaklaşılmasını önleyecek uyarı levhaları konmuş mu?
Katı yakıtlı kazanlarda:
•Kömür analiz raporunun mevcut olduğunu ve bu rapordaki değerlerin izin verilen sınırlar içersinde olduğunu kontrol et.
•Kömür yığma yüksekliği (1,5-2 m) ve yayılma alanının uygun olduğunu kontrol et.
•Kömür içerisinde yabancı maddeler olmadığını kontrol et.
Gaz yakıtlı kazanlarda (Doğal gaz ve LPG ):
•Yakıt deposunun kazan dairesinin dışında olduğunu kontrol et.
•Yakıt deposunun çevresinin tel örgülerle kapatılmış olduğunu ve gerekli uyarı levhalarının bulunduğunu kontrol et.
•Kazan dairesinde gaz kaçaklarını haber veren sistemlerin mevcut ve çalışır olduğunu kontrol et.
Kazan Kontrolü
Kazan dış kontrolü
•Kazan işleticisinin ateşçi belgesinin olduğunu kontrol et.
•Kazan işletme ve bakım talimatı olduğunu kontrol et.
•Kalorifer kazanı, sıcak su gidiş-dönüş boruları ve vanaları, genleşme deposu, boyler vb. izolasyonlarının sağlam olduğunu kontrol et.
•Bütün cihazların ve vanaların temiz ve boyalı olduğunu kontrol et.
•Kazan ısıtma yüzeylerinin temiz olduğunu kontrol et.
•Kazan yanma hücresinde ve külhandaki bütün tuğlaların sağlam ve dökülmemiş olduğunu kontrol et.
•Ön duman sandığı kapak contalarının sağlam olduğunu kontrol et.
•Kazan hidrometresinin çalıştığını kontrol et.
•Kazan termometresinin çalıştığını kontrol et.
•Kazan termostatının (Sıvı yakıtlı kazanlarda ) çalıştığını ve brülöre kumanda ettiğini kontrol et.
•Emniyet borularının üzerinde hiçbir şekilde bir vananın olmadığını kontrol et.
•Haberci borularının kazan dairesinde su doldurma işlemi sırasında kolayca görülebilecek bir yerde olduğunu kontrol et.
•Emniyet borularının uygun ve doğrudan doğruya genleşme deposuna bağlı olduğunu kontrol et.
•Kazana su doldurma işleminin hortum ile yapıldığını kontrol et.
•Kalorifer tesisatının tekniğe uygun olduğunu kontrol et.
•Flanş ve vanalarda sızıntı ve kaçakların olmadığını kontrol et.
•Çelik kazanlarda alçak sıcaklık korozyonunu önlemek için kazan çıkışında 3 veya 4 yollu vana var mı?
Boyler var ise;
•Boyler izolasyonunun sağlam olduğunu kontrol et.
Kazan iç kontrolü:
Bu kontrol firmanın isteğine bağlı olarak yapılır. Kazan adam deliği kapakları açılarak kazan
içerisinde korozyon, kireçtaşı vb. oluşumu kontrol edilerek kazan iç yüzeyleri içten incelenir.
Ayrıca kazan gövdesi, aynaları, külhan, cehennemlik ve kaynak dikişleri tahribatsız muayene
yöntemleri ile süreksizlik ve çatlaklık kontrolü yapılır.

HAVA TANKI VE KOMPRESÖRLERİN KONTROLÜ

Kompresörlerin periyodik kontrol işlemi aşağıdaki talimatlar doğrultusunda yapılmalıdır.
1.Kompresörün (Basınçlı hava üreticisinin)kontrolü
2.Hava tankı (Basınçlı hava deposu) ve basınçlı hava tesisatının kontrolü
3.Hidrostatik basınç testi
Kompresörün kontrolü
•Bir önceki periyodik kontrol raporunu inceleyerek, varsa eksikliklerin giderildiğini kontrol et.
•Kompresörün sicil kartı ve bakım defterinin olduğunu kontrol et.
•Kompresör, tahrik motoru ve hava tankı üzerindeki etiket değerlerini (İmalatçı firma adı, seri numaraları, imalat tarihi, en yüksek çalışma basıncı, elektrik motoru gücü, hava tankı hacmi, kompresör debisi vb. ) rapora kaydet.
•Kompresörün temiz hava emdiğini kontrol et.
•Hava emiş filtresinin temiz olduğunu kontrol et.
•Kompresör hava emiş kanallarının mümkün olduğu ölçüde düz ve dirseksiz olduğunu kontrol et.
•Hava emiş boru ve kanallarının duvar ve tavan bağlantılarının mümkün olduğu ölçüde sağlam ve titreşimin önlenmiş olduğunu kontrol et. Kompresör titreşimli çalışan bir yapıya sahip olduğu için tabana temas eden kısımlarına lastik veya ahşap pabuçlar konulduğunu kontrol et.
•Kompresörde meydana gelen titreşimin boru bağlantılarına zarar vermeyecek şekilde tasarlanmış olduğunu kontrol et.
•Kompresör dairesinin havalandırmasının doğru olduğunu kontrol et.
•Kompresör yağının temiz ve uygun seviyede olduğunu kontrol et.
•Kompresör üzerinde yağ kaçakları olmadığını kontrol et.
•Kompresör tahrik motorunun ayarlanan basınçta boşa geçtiğini veya durduğunu kontrol et.
•Kompresör ile çekvalf arasındaki boru hattında bulunan basınçlı havayı elektrik motoru durduğunda tahliye eden sistemin bulunduğunu kontrol et.
•Kompresör ve yan donanımların kontrolü
Otomatik kontrol; Kompresör basıncı işletmenin gereksinimi olan ayarlanmış basınca ulaştığında otomatiğin ( presostat) elektrik motorunun durmasını sağlayıp stop-boşa alma işlevini yerine getirip getirmediği kontrol edilir. Elektrik motorunun ayarlanan basınçta durmaması halinde havayı boşa verecek otomatiğe bağlı bir güvenlik tertibatının olduğu kontrol edilecektir. Ayrıca stop-boşa geçme işlevini yerine getirip elektrik motorunu durduran sistemin hava boşaltıldığında start yüke geçme işlevini de yerine getirip otomatik olarak elektrik motorunu tekrar devreye alarak kompresörün hava üretimine geçtiği kontrol edilir.
Hava tankı ve basınçlı hava tesisatının kontrolü
•Hava tankı üzerindeki kaynak dikişlerinde çatlak bulunmadığını ve ana metale işlemiş olduğunu kontrol et.
•Kaynak dikişinin yüzeyinin homojen ve düzgün olduğunu kontrol et.
•Hiçbir noktada ikiden çok kaynak dikişinin kesişmediğini kontrol et.
•Hava tankı üzerinde yama kaynağının yapılmamış olduğunu kontrol et.
•Hava tankının yüzeylerinde gözle görülür eziklik, çarpıklık ve eğri kaynak dikişi olmadığını kontrol et.
•Hava deposu malzemesinde çapak, katmer, tufal gibi kusurların bulunmadığını kontrol et.
•Saç kalınlığı deponun hiçbir yerinde 3,2 mm’ den az olmadığını kontrol et.
•Hava tankının üzerinde kontrol ve temizlik deliklerinin olduğunu kontrol et.
•Kompresör sabit ise hava tankının patlamalara karşı dayanaklı bir bölmede olduğunu kontrol et.
•Kompresör seyyar ise çalışanlardan en az 10 metre uzaklıkta veya dayanıklı bir bölme içinde bulunduğunu kontrol et.
•Kompresör ile hava tankı arasında çek valf olduğunu kontrol et.
•Kompresör ile hava tankı arasında seperatör olup olmadığını kontrol et. Seperatör var ise çalıştığını kontrol et.
•Hava tankı üzerinde bir adet manometre olduğunu kontrol et.
•Manometrenin kolayca okunabilecek büyüklükte olduğunu kontrol et.
•Manometrede en yüksek çalışma basıncının kırmızı çizgi ile işaretlenmiş olduğunu kontrol et. İşaretli değilse manometre üzerinde işaretlenmesini sağla. Bu çizginin anlamı şayet manometre ibresi bu çizgiyi aşmış ise otomatik bozulmuş ve gerek kompresör gerekse hava tankı tehlikeli duruma geçmiştir. Bu durum kırmızı çizgi ile kıyaslama yapılarak görülebilir. Bu durumda kompresör ana şartelden kesilerek elektrik motoru devre dışı bırakılır.
•Manometrede ibre titreşiminin önlenmiş olduğunu kontrol et.
•Hava tankı üzerinde bir adet emniyet ventili olduğunu kontrol et.
•Emniyet ventilinin doğrudan doğruya hava deposuna dikey durumda takıldığını kontrol et.
•Emniyet ventillerinde elle kumanda edilen bir kaldırma düzeneğinin bulunduğunu kontrol et
•Emniyet ventilinin kolay açılıp kapandığını kontrol et.
•Emniyet ventilinde ayar bozulmalarına karşı önlem alınmış olduğunu kontrol et.
•Hava tankı üzerinde bir adet basınç otomatiği olduğunu kontrol et.
•Basınç otomatiğinin elektrik motorunu ayar basıncında durdurduğunu kontrol et.
•Hava tankının en alt seviyesinde blöf musluğu olduğunu kontrol et.
•Kompresörü tehlike anında uzak bir yerden durdurulmasını sağlayacak elektrik tesisatının olduğunu kontrol et.
•Bütün basınçlı hava boru tesisatının bağlantılarının iyi yapılmış olduğunu ve hava kaçaklarının olmadığını kontrol et.
•Bütün boruların akış istikametine doğru eğimli olduğunu ve su, yağ gibi birikimlerin bir blöf vanasından dışarı atıldığını kontrol et.
•Uzun boru tesisatında düzenli aralıklarla suyun boşaltılmasını sağlayan blöf vanalarının olduğunu kontrol et.
•İki veya daha fazla hava kompresörü aynı çıkış borusuna bağlı ise her kompresörde gelen çıkış borusu üzerinde çekvalf olduğunu kontrol et.
•Kompresör çıkış boruları çevresinde yanıcı, parlayıcı maddelerin olmadığını kontrol et.
HİDROFOR KONTROLU
Hidroforların periyodik kontrol işlemi aşağıdaki talimatlar doğrultusunda yapılmalıdır.
1.Teknik özelliklerin kontrolü
2.Hidrofor yan donanımları ve tesisatın kontrolü
3.Hidrofor imalat tekniği kontrolü
4.Hidrofor tankı hidrostatik basınç testi
Teknik Özelliklerin Kontrolü
•Bir önceki periyodik kontrol raporunu inceleyerek, varsa eksikliklerin giderildiğini kontrol et.
•Hidroforun sicil kartı ve bakım defterinin olduğunu kontrol et.
•Hidroforun üzerindeki etiket değerleri (İmalatçı firma adı, imal edildiği yıl, seri numarası, çalışma basıncı, deney basıncı, hacmi vs.) rapora aktar.
Hidrofor Yan Donanımları ve Tesisat Kontrolü
•Hidrofor manometresinin büyüklüğünü kontrol et.
•Hidrofor manometresinin basıncın kolayca okunduğunu kontrol et.
•Hidrofor manometre taksimatının çalışma basıncının iki katı basıncı gösterecek biçimde seçilmiş olduğunu kontrol et.
•Manometrede en yüksek çalışma basıncının kırmızıçizgi ile işaretlenmiş olduğunu kontrol et.
•Manometrede ibre titreşiminin önlenmiş olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankı su seviye göstergesi niteliklerinin tüzüğe uygun olduğunu kontrol et.
•Su seviye göstergesinin hidrofor tankına bağlantı tekniğinin tüzüğe uygun olduğunu kontrol et.
•Tağdiye cihazı veya elektrotların hesaplanan su seviye limitlerinde hidrofor besi pompasına kumanda ettiğine kontrol et.
•Tağdiye cihazı veya elektrotların hidrofor tankına bağlantı tekniğinin tüzüğe uygun olduğunu kontrol et.
•Hidrofor hacmine göre hesaplanarak hava yastığı oluşturan ve tesisata su basıncını sağlayan küçük hacimli hidrofor sisteminin tekniğe uygun olduğunu kontrol et.
•Tank basıncına göre alt ve üst basınç limitlerinde çalışan, alt basınç limitinde besi pompasını devreye sokan prosestatının olduğunu kontrol et.
•Hava yastığı oluşturmak için gerekli olan hava ayrı bir kompresör veya basınçlı hava tesisatından alınıyorsa hidrofora bağlanmadan önce basınç düşürücü regülatör ve vananın olduğunu kontrol et.
•Membranlı hidrofor tankında hava yastığı oluşturmak için hava subabı yardımı ile tanka hesaplanan alt basınç miktarı kadar hava basıldıktan sonra subab koruyucunun takılı olduğunu hidroforun alt basınçta devreye girdiğini, üst basınçta devreden çıktığını kontrol et.
Hidrofor İmalat Tekniğinin Kontrolü
•Hidrofor tankı giriş ve çıkışında birer ana stop valf olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankı giriş ve çıkış ana stop valf niteliklerinin tüzük ve tekniğe uygun olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankı besi suyu pompa giriş ve çıkışında çekvalf olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankı besi suyu giriş ve çıkışında titreşim ve ses sönümleyici kauçuk-lastik hortum veya kompansatörlü boru bağlantılarının olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankının en alt noktasında blöf musluğu olduğunu kontrol et.
•Blöf sırasında çıkan su, pis su kanalına verildiğini kontrol et.
•Blöf vanasının çabuk ve kolay kapanabildiğini kontrol et.
•Hidrofor tankı üzerindeki kaynak dikişlerinde çatlak bulunmadığını ve dikişin ana metale işlemiş olduğunu kontrol et.
•Kaynak dikişinin yüzeyinin homojen ve düzgün olduğunu kontrol et.
•Hiçbir noktada ikiden çok kaynak dikişinin kesişmediğini kontrol et.
•Hidrofor tankı üzerinde yama kaynağının yapılmamış olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankının yüzeylerinde gözle görülür eziklik, çarpıklık ve eğri kaynak dikişi olmadığını kontrol et.
•Hidrofor deposu malzemesinde çapak, katmer, tufal gibi kusurların bulunmadığını kontrol et.
•Saç kalınlığı deponun hiçbir yerinde 2.5 mm’ den az olmadığını kontrol et.
•Hidrofor tankının üzerinde kontrol ve temizlik deliklerinin olduğunu kontrol et.
•Hidrofor tankı üzerinde bir adet emniyet ventili olduğunu kontrol et.
•Emniyet ventilinin doğrudan doğruya hava deposuna dikey durumda takıldığını kontrol et.
•Emniyet ventillerinde elle kumanda edilen bir kaldırma düzeneğinin bulunduğunu kontrol et.
•Emniyet ventilinin kolay açılıp kapandığını kontrol et.
•Emniyet ventilinde ayar bozulmalarına karşı önlem alınmış olduğunu kontrol et.
MUAYENE ve DENEY METOTLARI
•TS EN 13445–5 Şubat 2007 Basınçlı Kaplar – Ateşle Temas Etmeyen – Bölüm 5: Muayene ve Deney
•Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (97/23/AT) ( R.G.Sayı:24722 Tarih:10.04.2002 ) uygun olarak yerine getirilmektedir.

HİDROSTATİK BASINÇ TESTİ YAPILMASI:

Hava tankının / Kompresörün teste hazırlama
•Hava tankının soğuk su ile hidrolik basınç testi için kompresör tankı içindeki tüm hava boşaltılır.
•Hava tankının separatörle (separatör yok ise direk kompresöre bağlı demektir) bağlantı kısmı sökülür. Elektrik motoru ve kompresörü hava tankının üzerine monte edilmiş kompresörlerde çek valf bu kısımda bulunur. Büyük hacimli ve hava tankı ayrı sistemlerde ise çek valf sökülmez. Çünkü basınç testinde su kaçırıp kaçırmadığı kontrol edilecektir.
•Kompresör üzerinde istenilenden fazla basınç oluştuğunda bunu tahliye edecek bir emniyet ventili vardır (emniyet ventilinin doğrudan doğruya hava deposuna dikey durumda takıldığını, emniyet ventillerinde elle kumanda edilen bir kaldırma düzeneğinin bulunduğunu, emniyet ventilinin kolayca açılıp kapandığını, emniyet ventilinde ayar bozulmalarına karşı önlem alınmış olduğunu kontrol et) Bu emniyet ventili ilk etapta sökülür. Zira hava tankına uygulanacak basınç emniyet ventilinin açılması istenen basınçtan daima büyüktür.
•Hava tankından tesisata bağlantı kısımlarındaki vanalar tamamen kapatılır. Büyük hacimli tanklarda hava tankının çıkışı genellikle flanşlıdır. Bu kısım kör flanşla kapatılır. Böylece tesisata su dolması engellenmiş olur.
•Hava tankının başka çıkışları da varsa hepsi kör tapa ya da kör flanşla kapatılır.
•Bütün boruların akış istikametine doğru eğimli olduğunu ve su, yağ gibi birikimlerin bir blöf vanasından dışarı atıldığını kontrol et.
•İki veya daha fazla hava kompresörü aynı çıkış borusuna bağlı ise her kompresörden gelen çıkış borusu üzerinde çek valf olduğunu kontrol et.
•Kompresör çıkış boruları çevresinde yanıcı, parlayıcı maddelerin olmadığını kontrol et.
•Hava tankının içine en üst seviyesinden içeride hiç hava kalmayacak şekilde su doldurulur. Yine tank üst kısmında bir yer açık bırakılmalıdır. Böylece tank içerisine su doldurulurken tankın içindeki normal havanın tahliye edilebilmesi sağlanır.
•El pompası (su cenderesi ) hava tankına boru ve ana rakorlarla bağlanır. Bütün çıkışların ve eğer varsa vananın iyice kapalı olduğu kontrol edilir.
•Kompresörün tehlike anında uzak bir yerden durdurulmasını sağlayacak elektrik tesisatının olduğunu kontrol et.
Hidrostatik Basınç Testinin Uygulanması
El pompası ile bağlantısı yapılan hava tankının içine su basılarak işletmenin çalıştığı basıncın 1,5 katı basınç uygulanır. (MMO Yayın No: 2001/272–2 )
Basınçlı ekipmanlar yönetmeliği (97/23/AT)(10.4.2002 tarih ve 24722 sayılı resmi gazete) ise bu konuda şöyle demektedir;
Hidrostatik test basıncı aşağıdakilerden az olmamalıdır.
•Azami izin verilebilen basınç ve azami izin verilebilen sıcaklığı dikkate alınarak hizmetteki basınçlı ekipmanın maruz kaldığı azami basıncın 1,25 katsayısı ile çarpılmasına denk gelen değer veya
•Daha yüksek değerler için azami izin verilebilen basıncın 1,43 ile çarpılmasına denk gelen değer
•I. Kategori seri üretimi basınçlı ekipman için dayanıklılık testi istatistiksel olarak yapılabilir.
•Hidrostatik basınç testinin zararlı veya elverişsiz olduğu durumlarda belirlenen değerlerde başka testler uygulanabilir. Örn. Tahribatsız muayene
•Hava tankı, 10 bar basınca kadar yavaş yavaş çıkartılır ve daha sonraki basınç yüklemesi 1-2 bar /dak olarak yapılır. Hava tankı üzerindeki manometre ile el pompası üzerindeki manometre karşılaştırılarak doğru gösterip göstermediği kontrol edilir.
Hidrostatik Basınç Testinin Uygulanması Esnasındaki Kontroller
•Çekvalf kontrolü; sağlam olup olmadığı kontrol edilir.
•Hava tankı sızıntı kontrolü; kaynak yerleri, bağlantı kısımlarında su sızıntısının olup olmadığı kontrol edilir.
•Otomatiğin kontrolü; Eğer kompresörün otomatiği çalışma anında kontrol edilmemişse hava tankına su basıncı uygulaması sırasında işletmenin çalışma basıncına ulaştığı anda otomatikte hafif bir ses duyulur. Bu ses ayarlanan basınçla otomatiğin içerisindeki anahtardan elektrik devresi kesilirken çıkan mekanik bir sestir.
•Hidrolik su basıncının düşürülmesi; Bütün kontroller yapıldıktan sonra el pompasının musluğu açılarak hava tankı içerisindeki su basıncı sıfıra düşürülür.
•Emniyet ventili kontrolü; Basınç sıfıra düşürüldükten sonra emniyet ventili yerine takılan kör tapa sökülerek yerine emniyet ventili takılır. Emniyet ventilinin işletmenin çalıştığı basıncın biraz üstünde basınçta açıp açmadığı el pompası ile hidrolik basınç uygulayarak manometreden gözlenir. Şayet açmıyorsa emniyet ventilinin ayarlanması yapılır. Bu ayar emniyet ventili içerisindeki yay sisteminden meydana geldiği için yayın içerisinden geçen pasolu bir çubuk ile önü dış gövdesine bağlayan bir somundan ya gevşetilerek basınç düşürülür veya yay sıkıştırılarak basınç yükseltilir.
Hidrostatik Basınç Testi Sonrası Yapılan İşlemler
•Hidrostatik basınç testi uygulanması esnasında yapılan tüm kontroller bittikten sonra yine el pompası musluğu açılarak basınç sıfıra düşürülür.
•El pompasını hava tankına bağlayan boru ve rakorlar sökülür.
•Hava tankındaki kör tapa ve kör flanşla kapatılan tüm çıkışlar sökülür.
•Hava tankı içerisine basılan su boşaltılır.
•Separatör ve tesisat boru bağlantıları yapılır.
•Otomatiğin emniyet ventilinin, çekvalfin ve manometrenin son bağlantı kontrolleri yapılır.
•Kompresör işletmeye hazır hale getirilir.
KAZAN PATLAMALARININ NEDENLERİ VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Kazan içinde duyarlı bir denge oluşturan ısı ve basıncın denetim dışına çıkması sonucu çeşitli tehlikeler ortaya çıkmaktadır. Kazan patlamalarının çok değişik nedenleri bulunmakla birlikte bunları; üretim ve kuruluş hataları, gerekli güvenlik ve ölçü aygıtlarının bulunmaması veya görevlerini yapamaz durumda olmaları, işletme sırasında yapılan hatalar ve iş güvenliği için gerekli olan bakım ve onarımların zamanında ve gereğince yapılmaması şeklinde ana başlıklar altında toplamak olanaklıdır.

Patlama nedeni Önlemi
Kazanların susuz kalması
•Buhar kazanlarında en az iki adet su düzey göstergesi bulunmalıdır.
•Kazana besi suyu basacak en az iki adet besi suyu pompası olmalıdır.
•Kazana iki adet besi suyu hattı ile su basılmalıdır.
•Buhar boru hatlarında tekniğe ve kurallara uygun işçilik ve kalite olmalı, döküm boru bağlantı parçaları kullanılmamalıdır.
İşletme basıncının üzerine çıkılması
•Buhar kazanlarında en az iki adet manometre bulunmalıdır.
•Buhar kazanlarında en az bir adet presostat bulunmalıdır.
•Buhar kazanlarında en az iki adet güvenlik vanası bulunmalıdır.
Kazanlarda korozyon oluşması
•Korozyon oluşmasına etkiyen su özellikleri
•Korozyon oluşumunu önleyecek veya azaltacak niteliklerde malzeme kullanılmalıdır.
•Kazan besleme suyunun nitelikleri korozyon oluşumuna neden olmamalıdır.
•Kazan suyu pH değeri korozyon oluşumunu önleyecek değerde olmalıdır.
•Kazan uygun aralıklarla blöf edilmelidir.
Kazanlarda kireç taşı katmanının aşırı çoğalması
•Kireç taşı oluşumu denetim altında bulundurulmalıdır.
•Kazan besleme suyu kireç taşı oluşumunu azaltacak niteliklerde olmalıdır.
•Kazan ısıtma yüzeyleri kireç taşından temizlenmelidir.